Giá Ethylene châu Á tăng mạnh trước căng thẳng Mỹ – Iran: Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng hóa dầu toàn cầu

Giá Ethylene châu Á tăng mạnh trước căng thẳng Mỹ – Iran đang trở thành chủ đề được thị trường hóa dầu đặc biệt quan tâm trong đầu tháng 3/2026. Theo báo cáo thị trường từ ChemOrbis, khu vực châu Á đã ghi nhận những biến động đáng chú ý khi giá ethylene tăng nhanh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị giữa United States và Iran leo thang. Tâm lý lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung đã khiến nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh hoạt động mua hàng trong thời gian ngắn, tạo ra làn sóng mua dự trữ trên thị trường. Diễn biến này không chỉ đẩy giá ethylene tăng mạnh mà còn làm gia tăng lo ngại về khả năng ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng hóa dầu toàn cầu trong thời gian tới.

1. Làn sóng mua trong “hoảng loạn” đẩy giá ethylene tăng vọt

Ethylene là một trong những nguyên liệu cơ bản quan trọng nhất của ngành hóa dầu, được sử dụng để sản xuất nhiều loại polymer như polyethylene, ethylene oxide và nhiều dẫn xuất hóa học khác. Vì vậy, bất kỳ biến động nào về nguồn cung hoặc chi phí nguyên liệu đều có thể nhanh chóng lan tỏa đến toàn bộ chuỗi giá trị của ngành nhựa.

Theo dữ liệu thị trường được công bố bởi ChemOrbis, sau khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông gia tăng, nhiều doanh nghiệp tại châu Á đã đẩy mạnh hoạt động mua ethylene giao ngay. Các nhà máy hóa dầu và các nhà sản xuất polymer tìm cách đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào trong bối cảnh rủi ro địa chính trị có thể ảnh hưởng đến nguồn cung trong thời gian tới.

Hoạt động mua tăng đột biến trong thời gian ngắn đã tạo ra hiện tượng “panic buying”, tức mua hàng trong tâm lý lo ngại thiếu hụt. Điều này khiến giá ethylene giao ngay tại thị trường châu Á tăng mạnh so với giai đoạn trước đó.

Một số thương nhân thị trường được trích dẫn trong báo cáo cho biết nhu cầu giao ngay tăng nhanh chủ yếu xuất phát từ chiến lược phòng ngừa rủi ro của các doanh nghiệp, khi họ lo ngại rằng giá nguyên liệu có thể tiếp tục tăng nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài.

2. Eo biển Hormuz điểm nghẽn chiến lược của chuỗi cung ứng năng lượng

Một yếu tố quan trọng khiến thị trường hóa dầu trở nên nhạy cảm với tình hình địa chính trị là vai trò chiến lược của Strait of Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi một phần đáng kể dầu thô và các sản phẩm hóa dầu từ Trung Đông được vận chuyển đến thị trường châu Á.

Theo nhiều báo cáo thị trường năng lượng, khoảng một phần năm lượng dầu thô giao dịch toàn cầu đi qua khu vực này. Bên cạnh dầu thô, nhiều nguyên liệu hóa dầu quan trọng như naphtha – nguyên liệu chính cho các tổ hợp cracking tại châu Á, cũng được vận chuyển qua tuyến đường này.

Do đó, bất kỳ rủi ro nào liên quan đến an ninh hàng hải tại khu vực cũng có thể gây ra tác động dây chuyền đến chuỗi cung ứng năng lượng và hóa dầu toàn cầu.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa United States và Iran gia tăng, thị trường bắt đầu lo ngại về khả năng gián đoạn vận chuyển hoặc chi phí logistics tăng cao. Chính yếu tố này đã thúc đẩy các doanh nghiệp tăng cường mua dự trữ nguyên liệu trong ngắn hạn.

3. Chi phí nguyên liệu tăng gây áp lực lên các nhà sản xuất hóa dầu

Bên cạnh rủi ro nguồn cung, giá năng lượng cũng đang tạo thêm áp lực lên thị trường hóa dầu. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông thường có xu hướng đẩy giá dầu thô tăng, từ đó kéo theo chi phí sản xuất của nhiều sản phẩm hóa dầu cơ bản.

Đối với các nhà máy cracking sử dụng naphtha, loại hình phổ biến tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, chi phí nguyên liệu tăng có thể trực tiếp làm giảm biên lợi nhuận sản xuất ethylene. Khi chi phí đầu vào tăng, giá ethylene trên thị trường thường phản ứng tương ứng để bù đắp chi phí sản xuất.

Các nhà phân tích thị trường cho rằng nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, giá ethylene và các sản phẩm dẫn xuất có thể tiếp tục chịu áp lực tăng.

4. Tác động lan tỏa đến thị trường polymer

Ethylene là nguyên liệu đầu vào của nhiều loại polymer quan trọng, đặc biệt là polyethylene, loại nhựa được sử dụng rộng rãi trong sản xuất bao bì, màng nhựa, ống nhựa và nhiều ứng dụng công nghiệp khác. Vì vậy, biến động của giá ethylene thường có tác động trực tiếp đến thị trường polymer.

Khi giá ethylene tăng, chi phí sản xuất polyethylene cũng tăng theo. Điều này có thể dẫn đến việc các nhà cung cấp polymer điều chỉnh giá bán hoặc giảm sản lượng trong trường hợp biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Trong quá khứ, nhiều giai đoạn biến động địa chính trị tại Trung Đông đã khiến thị trường polymer châu Á trải qua các chu kỳ tăng giá ngắn hạn do chi phí nguyên liệu tăng và nguồn cung không ổn định.

5. Thị trường tiếp tục theo dõi diễn biến địa chính trị

Ở thời điểm hiện tại, các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị hóa dầu đang theo dõi sát sao tình hình địa chính trị tại Trung Đông để đánh giá mức độ rủi ro đối với nguồn cung nguyên liệu và chi phí vận chuyển.

Nếu căng thẳng giữa United States và Iran tiếp tục leo thang, thị trường có thể chứng kiến thêm các đợt biến động giá đối với ethylene cũng như các sản phẩm hóa dầu liên quan.

Ngược lại, nếu tình hình được kiểm soát và các tuyến vận chuyển năng lượng vẫn hoạt động bình thường, thị trường có thể dần ổn định trở lại sau giai đoạn biến động ngắn hạn.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng nhạy cảm với yếu tố địa chính trị, các doanh nghiệp trong ngành hóa dầu và nhựa cần duy trì chiến lược quản trị rủi ro linh hoạt, đặc biệt là trong việc quản lý tồn kho nguyên liệu và theo dõi diễn biến thị trường năng lượng.

Nguồn: ChemOrbis