English
中文 (中国)EU đang cân nhắc tiến hành điều tra chống bán phá giá PET đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ, sau khi đã áp thuế lên PET Trung Quốc hồi đầu năm 2024. Nếu cuộc điều tra diễn ra, thị trường PET châu Âu có thể phải đối mặt với những biến động lớn về giá và nguồn cung.
Vì sao Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ bị nhắm đến?
Nguồn tin thị trường cho biết Ủy ban Châu Âu (EC) đang chuẩn bị khởi động cuộc điều tra chống bán phá giá đối với mặt hàng nhựa PET nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam. Mặc dù chưa có thông báo chính thức, nhưng những đồn đoán ngày càng gia tăng trong ngành cho thấy khả năng cao sẽ có các biện pháp thương mại nhắm vào hai quốc gia xuất khẩu PET lớn này. Khi Liên minh Châu Âu cân nhắc các biện pháp hạn chế mới, các doanh nghiệp trong ngành đang ngày càng lo lắng trước những bất ổn có thể xảy ra.
Theo phản ánh từ thị trường, có cáo buộc cho rằng PET từ Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam đang được bán vào EU với mức giá thấp hơn giá bán nội địa, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất PET tại Châu Âu. Những tin đồn này xuất hiện sau khi EC chính thức áp thuế chống bán phá giá đối với PET Trung Quốc vào tháng 4/2024, khiến hàng hóa Trung Quốc gần như biến mất khỏi thị trường EU.
Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ dẫn đầu thị trường PET nhập khẩu năm 2024
Nếu có bất kỳ biện pháp thương mại nào nhắm vào Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Việt Nam, điều này có thể gây ra ảnh hưởng lớn, bởi hai quốc gia này chiếm tới 50% tổng lượng PET nhập khẩu vào EU trong năm 2024, tăng mạnh từ mức 38% vào năm 2023. Sự gia tăng đột biến này diễn ra song song với các biện pháp kiểm soát của EU đối với PET Trung Quốc, tạo ra khoảng trống nguồn cung mà Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam đã nhanh chóng lấp đầy.
Lượng PET từ Việt Nam tăng vọt khoảng 90% trong năm 2023, đưa Việt Nam từ vị trí thứ năm lên vị trí nhà cung cấp lớn thứ hai. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã vượt Trung Quốc để trở thành nhà cung cấp PET lớn nhất cho EU, dù chỉ tăng nhẹ 1% về khối lượng xuất khẩu.
Sự thay đổi này bắt đầu sau khi EU khởi động cuộc điều tra chống bán phá giá đối với PET Trung Quốc vào ngày 30/3/2023, sau khi lượng nhập khẩu từ nước này tăng 177% trong năm 2022. Các mức thuế tạm thời được áp dụng từ tháng 11/2023, và đến tháng 4/2024, thuế chính thức được ban hành, khiến lượng PET Trung Quốc sụt giảm rõ rệt trong năm 2023 và 2024, khi các doanh nghiệp Châu Âu bắt đầu tránh xa hàng Trung Quốc từ quý II/2023.
Những diễn biến này đặt ra câu hỏi then chốt: Phải chăng Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam chỉ đang thay thế Trung Quốc, để rồi sẽ nhận lấy kết cục tương tự?
Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung đe dọa một Châu Âu phụ thuộc vào nhập khẩu
EU27 hiện vẫn phụ thuộc cơ cấu vào nhập khẩu PET do bất lợi về chi phí sản xuất và năng lực nội địa hạn chế. Khu vực này nhập khẩu nhiều PET hơn rất nhiều so với lượng xuất khẩu, và mức độ phụ thuộc chỉ ngày càng gia tăng trong những năm gần đây. Từ sau mức kỷ lục năm 2022, lượng nhập khẩu ổn định ở mức khoảng 1,6 triệu tấn mỗi năm.
Nếu PET từ Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam bị áp dụng hạn chế tương tự như Trung Quốc, EU sẽ cần tìm nguồn thay thế gần 800.000 tấn PET tương đương một nửa lượng nhập khẩu hiện tại từ các thị trường khác.
Tăng cường sản xuất nội địa gần như là điều không khả thi do chi phí cao và thiếu lợi thế cạnh tranh, bởi các nhà sản xuất trong khu vực không hoạt động hết công suất. Do đó, Châu Âu sẽ buộc phải đa dạng hóa nguồn cung trong bối cảnh dư cung toàn cầu và nhu cầu tăng trưởng chậm. Dù bằng cách nào, Châu Âu vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu giá rẻ để duy trì hoạt động sản xuất.
Các nhà cung cấp thay thế: Ai có thể lấp khoảng trống?
Một số quốc gia có thể phần nào bù đắp sự thiếu hụt tiềm tàng, tuy nhiên việc thay thế ngay lập tức khối lượng hàng từ Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam là điều rất khó:
- Hàn Quốc: Là nhà xuất khẩu PET lớn nhất thế giới, Hàn Quốc có thể là phương án thay thế khả thi. Thị phần tại EU của Hàn Quốc giảm từ 9% xuống còn 4,3% trong năm 2024, nhưng có thể phục hồi nếu nước này phân bổ lại nguồn hàng từ các thị trường khác.
- Ấn Độ: Với các mối quan hệ thương mại sẵn có, Ấn Độ đã tăng thị phần từ 1,8% lên 2,4% trong năm 2024, cho thấy tiềm năng tăng trưởng.
- Ai Cập & Pakistan: Ai Cập đã vượt Trung Quốc về thứ hạng xuất khẩu, trong khi Pakistan nâng thị phần từ 3% lên 5% trong năm ngoái.
- Indonesia: Sau ba năm sụt giảm, lượng PET từ Indonesia tăng 15% trong năm 2024.
Ngành PET châu Âu chờ động thái chính thức từ EC
Hiện tại, các bên trong ngành vẫn đang ở trạng thái “án binh bất động”, theo dõi sát sao liệu EC có chính thức tiến hành cuộc điều tra hay không. Nhiều người lo ngại rằng bất kỳ biện pháp hạn chế thương mại nào nữa sẽ đẩy chi phí tăng cao và thắt chặt nguồn cung hơn nữa trong một thị trường vốn đã mong manh, đặc biệt khi mùa cao điểm vẫn chưa thực sự khởi sắc.
Một nhà sản xuất tại Thụy Sĩ chia sẻ: “Chúng tôi có nghe tin đồn này, có vẻ có một nhà sản xuất lớn đứng sau. Nhưng còn phải chờ xem tình hình có tiến triển không.”
Một nhà tái chế tại Ý thì nhận xét: “Việc áp thuế với PET từ Việt Nam không có cơ sở rõ ràng. Điều này chỉ làm cho thị trường thêm rối loạn và ảnh hưởng xấu đến khả năng cạnh tranh của các nhà sản xuất châu Âu”
Kết luận: Châu Âu cần giải pháp bền vững cho thị trường PET
Trong bối cảnh giá PET chạm đáy và biên lợi nhuận ngày càng mỏng, bất kỳ gián đoạn nào về nguồn cung đều có thể để lại hậu quả lâu dài. EU cần có chính sách cân bằng giữa bảo vệ sản xuất nội địa và đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường.
Nguồn: Chemorbis