English
中文 (中国)Sau nhiều tháng leo thang căng thẳng, Trung Quốc và Mỹ tạm dừng chiến tranh thương mại với một tuyên bố chung đầy bất ngờ được đưa ra vào ngày 12/5. Thỏa thuận này ngay lập tức tạo ra làn sóng phấn khởi trong cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu, đặc biệt là các nhà xuất khẩu Trung Quốc, những người đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ các mức thuế quan chồng chất. Sự “đình chiến” tạm thời này không chỉ mang lại kỳ vọng về sự phục hồi xuất khẩu, mà còn mở ra câu hỏi lớn: Liệu đây là bước khởi đầu cho một trật tự thương mại mới, hay chỉ là khoảng lặng ngắn ngủi trước cơn bão tiếp theo?
Mỹ – Trung đạt thỏa thuận thương mại: Doanh nghiệp thở phào
Theo tuyên bố được đưa ra, Mỹ đồng ý hủy bỏ 91% thuế quan đã áp lên hàng hóa Trung Quốc vào ngày 8 và 9/4, trong khi Trung Quốc cũng cam kết gỡ bỏ 91% mức thuế đáp trả. Đối với gói thuế đối ứng 34% ban hành ngày 2/4, Mỹ sẽ tạm đình chỉ 24% trong vòng 90 ngày và giữ lại 10%, Trung Quốc cũng áp dụng biện pháp tương tự.
Sau hơn 40 ngày căng thẳng leo thang, Trung Quốc đã kiên quyết đối phó bằng loạt biện pháp kịp thời, buộc Mỹ phải quay lại bàn đàm phán và tạm dừng chiến dịch áp thuế diện rộng.
Phản ứng thị trường quốc tế ngay lập tức khởi sắc. Chỉ số Dow Jones, Nasdaq và S&P 500 đều ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ ngày 9/4. JPMorgan Chase, Mizuho Bank và Deutsche Bank cũng đồng loạt đưa ra nhận định tích cực.
Tuy nhiên, giới doanh nghiệp hiểu rõ: đây không phải là hồi kết. Mà chỉ là một khoảng lặng ngắn ngủi, báo hiệu giai đoạn mới, nơi các doanh nghiệp buộc phải thích nghi với cục diện thương mại toàn cầu đầy biến động.
Doanh nghiệp Trung Quốc khốn đốn sau khi có thông báo điều chỉnh thuế
Chen Li cảm nhận rõ sự khó khăn từ nửa cuối năm 2024. “Đơn hàng bắt đầu giảm. Rồi Trump tái đắc cử. Tôi biết sẽ căng thẳng, nhưng không ngờ lại dữ dội như vậy.”
Ngày 2/4, Mỹ công bố chính sách thuế đối ứng, làm chấn động cộng đồng thương mại tại Nghĩa Ô. Ngày 9/4, mức thuế chính thức có hiệu lực. Ngày hôm sau, toàn bộ đơn hàng của Chen từ Mỹ đều bị hủy. “Ngay cả khách hàng cũng không hiểu nổi quyết định này. Họ không dám tăng giá đột ngột, cũng không thể gánh nổi mức thuế quá cao.”
Chen rơi vào vòng xoáy thương lượng liên tục với khách hàng. Nhiều người đề nghị chia sẻ thiệt hại, hoặc yêu cầu chia đôi chi phí thuế mới để có thể giao hàng tối thiểu nhằm giữ thị phần.
Theo dữ liệu năm 2024 từ Hải quan Trung Quốc, ngành dệt may chiếm tới 32,2% giá trị xuất khẩu sang Mỹ, trở thành lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất. Anh Chen, chuyên xuất khẩu quy mô lớn nằm trong nhóm bị ảnh hưởng nặng nề.
Một ngành khác cũng “dính đòn” là sản phẩm tóc giả và râu giả, với hơn 80% nguồn cung toàn cầu đến từ Trung Quốc, trong đó 62% xuất sang Mỹ năm 2024. Tại Từ Châu (Xuchang), thủ phủ ngành tóc nhiều nhà máy phải đóng cửa tạm thời, chuyển sang luân phiên ca để duy trì nhân lực và tinh thần nhân viên.
Trong khi đó, các ngành điện tử tiêu dùng như smartphone, pin lithium hay tablet có thể ứng phó tốt hơn nhờ giá trị kỹ thuật cao. Ngược lại, các thiết bị AI tầm trung, phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ bị giảm biên lợi nhuận tới 10% mỗi khi thuế tăng 50%. Một số quỹ đầu tư đã tạm dừng rót vốn vào ngành này.
Khoảng thở mới, nhưng chưa hết lo
Ông Huo Jianguo, cựu Viện trưởng Viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc từng dự đoán rằng nếu không có tiến triển đàm phán, thuế đối ứng có thể kéo dài từ 3–5 tháng. Sự thay đổi chính sách của Trump, ông nói, chủ yếu phụ thuộc vào nội tình kinh tế Mỹ.
Dù thuế quan giúp Mỹ giảm nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng lại có nguy cơ gây lạm phát nội địa và bị đáp trả trong các ngành như nông sản, năng lượng, hàng không.
Giữa lúc doanh nghiệp chuẩn bị tinh thần cho cuộc chiến dài hơi, Mỹ bất ngờ xuống thang nhanh hơn dự đoán. Ngày 2/5, Mỹ hủy bỏ miễn thuế T86 (dưới 800 USD). Nhưng đến ngày 12/5, Trump sửa đổi sắc lệnh liên quan: giảm thuế ad valorem xuống 54% cho các gói hàng nhỏ và giữ mức thuế cố định 100 USD/món thay vì nâng lên 200 USD như kế hoạch ban đầu.
Các nhà sản xuất tóc giả tại Xuchang như Wang Min đã bắt đầu nhận lại đơn hàng. “Khoảng thời gian từ tháng 5–7 vốn là mùa chậm, nên hy vọng hàng tồn sẽ được giải quyết.”
Dù vậy, thiệt hại vẫn rất lớn. “Chúng tôi dự kiến mất khoảng 30% doanh số cả năm”, Wang cho biết.
Xuất khẩu Trung Quốc: Chuyển mình hay tiếp tục phụ thuộc?
“Giống như cặp đôi vừa ly hôn lại tái hợp nhưng niềm tin thì không còn nguyên vẹn,” Chen thở dài. Anh cho rằng những năm tháng “xuất khẩu dễ dàng” đã kết thúc.
Kể từ sau Chiến tranh Lạnh, toàn cầu hóa xoay quanh Mỹ đã dẫn đến thâm hụt thương mại nghiêm trọng. Từ năm 2017, thế giới bắt đầu bước vào giai đoạn “phi toàn cầu hóa” hoặc tái cấu trúc theo mô hình đa cực, khu vực hóa.
Chen giờ đây không còn đặt cược toàn bộ vào thị trường Mỹ. Tuy nhiên, chuyển hướng sang thị trường mới không hề dễ dàng. “Đôi khi giải pháp an toàn lại là… giữ nguyên, chấp nhận lời ít. Khi thời điểm thích hợp, tôi sẽ thay đổi dần.”
Xu hướng mới: Chuyển dịch sang châu Âu và các thị trường ngách
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã chuyển hướng sang châu Âu. Li Luwei, kinh doanh nội thất ngoài trời tại Pháp cho biết đang đối mặt với làn sóng người bán rời Mỹ sang EU, cạnh tranh bằng cách hạ giá.
Các nền tảng TMĐT cũng thay đổi chiến lược. Shein và Temu tăng mạnh chi phí quảng cáo tại Pháp và Anh trong tháng 4/2025, lần lượt 35% và 40% so với tháng trước. Shein đang giảm phụ thuộc vào Mỹ, trong khi Temu chỉ còn 20% doanh thu đến từ Bắc Mỹ.
Ngay cả châu Phi thị trường từng bị bỏ quên cũng được chú ý trở lại. Zha Jiulan, nhà sáng lập nền tảng B2B Egatee tiết lộ lượng doanh nghiệp hỏi về cách mở rộng tại châu lục này đang tăng mạnh.
Tương lai nào cho xuất khẩu Trung Quốc?
Chen khẳng định: “Nếu không vươn ra toàn cầu thì ta còn con đường nào khác?”. Doanh nhân Trung Quốc dù đến từ vùng quê hay thành thị đều có điểm chung: kiên cường, linh hoạt và dám thử. Tinh thần khởi nghiệp vẫn luôn chảy trong máu của những người xuất khẩu Trung Quốc. Dù tương lai đầy thử thách, nhưng họ vẫn sẽ tiến bước không chỉ để tồn tại, mà còn để chinh phục thị trường toàn cầu.
Nguồn: Chemorbis